logopeda

ĆWICZENIA LOGOPEDYCZNE W DOMU

 

 

 

ĆWICZENIA SŁUCHU FONEMATYCZNEGO PRZYGOTOWUJĄCE DO NAUKI CZYTANIA I PISANIA

 Słuch fonematyczny to umiejętność rozróżniania najmniejszych elementów mowy – tzn. fonemów. Oznacza to, że dziecko potrafi wyodrębnić z potoku mowy zdania, w zdaniach – wyrazy, w wyrazach – sylaby, w sylabach – głoski, a także ustalić kolejność głosek w wyrazie. Jest podstawowym elementem determinującym prawidłowy rozwój mowy oraz umiejętności czytania i pisania.

 Oto przykładowe ćwiczenia.

  • Wyodrębnianie zdań w mowie, słów w zdaniach:

– słuchanie wypowiedzi o prostej treści, np. ,,To kotek. On pije mleko”, a następnie rysowanie przez dziecko tylu kółek (kresek), ile jest zdań.

– układanie zdań przez dziecko na podstawie ilości patyczków (patyczki oznaczają słowa) np. I I I I Ala ma małego brata.

– zabawa w dopowiadanie brakującego słowa w zdaniu (np. Gruszka jest żółta, a wiśnia…)

  • Wyodrębnianie sylab w słowach:

– zabawa w poszukiwanie przedmiotów, których nazwy zaczynają się od – ,,sza” (szalik , szafa …)

– wybieranie obrazków w nazwach, w których jest sylaba – ,,ro”(rower, krowa, korona …)

– zabawa w sklep: dziecko podchodzi do stolika, na którym leży dużo przedmiotów. Poleca się mu ,,kupić” przedmioty, których nazwa zaczyna się od np. ,,bu” (budyń, burak …)

– wyszukiwanie słów rozpoczynających się na daną sylabę, np. ,,ma”

– wyszukiwanie słów kończących się na daną sylabę: np. ,,ki”( wor-ki, lal-ki …)

– łańcuch sylabowy: dziecko wypowiada dwusylabowy wyraz, dzieli go na sylaby, druga sylaba staje się początkiem nowego wyrazu np. wa- ta, ta-ma.

  • Podział wyrazów na sylaby (analiza sylabowa):

– dziecko nazywa obrazki, a następnie dzieli je na sylaby i liczy

– analiza z podskokami – podajemy dziecku wyraz, a jego zadaniem jest podzielić go na sylaby, po wymówieniu każdej z nich musi podskoczyć np. balony – ba ( podskok) lo (podskok) ny (podskok)

  • Wybieranie i segregowanie przedmiotów oraz obrazków na podstawie dźwiękowych właściwości ich nazw:

– zabawa w „urwane słowa” – wypowiadamy wyrazy, w których nie ma pierwszej głoski np. …górek, …ułka, …asło, a dziecko musi powiedzieć cały wyraz

– dziecko wskazuje przedmioty, których nazwy rozpoczynają się od tego samego dźwięku lub tej samej sylaby;

– segregowanie obrazków; rozkładamy obrazki z dwóch grup np.(s-sz), a dziecko ma ułożyć je w dwóch szeregach np. s- sałata, samolot, słoń sz- szafa, szal, szyny.

– zabawa ,,Kto powie ?” – wyszukiwanie słów na daną głoskę np. ,,t” ( tata, torba, taca, tory …)

– zamiana słów: ,,zmień ostatnią lub pierwszą głoskę tak, aby powstało nowe słowo: nos – ,,s” na ,,c” – noc

– wyszukiwanie słów, które kończą się taką samą głoską

– wysłuchiwanie w jakim miejscu słychać np. głoskę „p” , na początku, w środku czy na końcu wyrazu koper, parasol, praca

Bibliografia:
Rocławski B.: Słuch fonemowy i fonetyczny. Teoria i praktyka. Wyd. Glottispol 2003 r.
Skorek E.M.: Oblicza wad wymowy. Wydawnictwo Akademickie „Żak”, Warszawa 2001 r.
Styczek I: Badania i kształcenie słuchu fonetycznego. WsiP, Warszawa 1982 r.





ĆWICZENIA SŁUCHOWE

 Służą wykształceniu bazowych umiejętności potrzebnych do rozróżniania dźwięków mowy, takich jak: koncentracja uwagi słuchowej, umiejętność identyfikacji konkretnego dźwięku, pamięć słuchowa, umiejętność różnicowania cech dźwięków (długości trwania, donośności, barwy oraz wysokości).

Oto propozycje zabaw, które pozwolą uwrażliwić słuch fizyczny.

1.Zabawa: „Co słyszą moje uszy?”
Porównywanie wrażeń słuchowych z zasłoniętymi i odsłoniętymi uszami. Nazywanie usłyszanych dźwięków, określanie źródła ich pochodzenia – z klatki schodowej, podwórka, drugiego pokoju, np. słyszę jadący samochód, gra telewizor, w kuchni włączony jest czajnik, w łazience szumi woda, itp.

2.Zabawa „Rozpoznaj dźwięk”

Zabawy z przedmiotami codziennego użytku wydającymi dźwięki np. klucze, monety, sztućce, gazeta, czajnik, pudełko z kaszą, butelka z wodą, itp. Zaczynamy od prezentacji dźwięki przedmiotów i po prezentacji można rozpoczynamy zabawę w rozpoznawanie. Dziecko nie może widzieć podczas odgadywania przedmiotów.

Zagadki z instrumentami – dzwonkami, bębenkiem, grzechotką, itp. Dziecko odwraca się i słucha dźwięku instrumentu. Odgaduje i sprawdza. Jeśli nie pamięta nazwy może wskazać gestem instrument.
Zabawa w odgadywanie i identyfikowanie odgłosów zwierząt oraz dźwięków otoczenia. Rodzic włącza nagranie i pokazuje planszę z różnymi obrazkami. Dziecko określa nazwę zwierzęcia lub przedmiotu wydającego dźwięk oraz wskazuje właściwy obrazek.

Można wykorzystać gotowy materiał dźwiękowo-obrazkowy składający się z pojedynczych dźwięków, historyjek dźwiękowych i obrazków do układania wydawnictwa Seventh Sea.

Zabawy mają na celu uczyć:
– uważnego słuchania
– koncentrowania uwagi na sygnałach     dźwiękowych
– identyfikowania i różnicowania bodźców akustycznych i wzrokowych.

harmony

Są to zagadki obrazkowo-dźwiękowe (z płytami CD w teczce)
W publikacjach znajduje się 20 zagadek. Każda składa się ze ścieżki dźwiękowej oraz karty ze zdjęciami. Jedna zagadka to 3 dźwięki.

 3. Różnicowanie dźwięków

Możemy wykorzystać w tej zabawie akcesoria kuchenne np. pokrywkę od garnka, blachę do pieczenia ciasta, drewniany tłuczek, tarkę (…) lub instrumenty np. dzwonki, ksylofon, pianino, gitarę, skrzypce, (…). Dziecko odgaduje prezentowany dźwięk. Jaki dźwięk słyszysz?
Czy to był dźwięk głośny – czy dźwięk cichy?
Czy było dużo dźwięków – czy mało dźwięków?
Czy słyszysz dźwięk długi – czy dźwięk krótki?
Czy to był dźwięk wysoki („cienki”) – czy dźwięk niski („gruby”)?
Przed rozpoczęciem zabawy prezentujemy wszystkie dźwięki i wyjaśniamy pojęcia: głośny – cichy, długi – krótki, (…)

4. Odtwarzanie rytmów granych na bębenku
np.:
głośny, cichy, cichy – głośny, cichy, cichy, (…),
cichy, głośny, głośny – cichy, głośny, głośny, (…),
cichy, cichy, głośny, głośny – cichy, cichy, głośny, głośny, (…).

 5.Lokalizacja dźwięku

„Szukamy dźwięku” – dziecko szuka ukrytego przedmiotu, który wydaje dźwięk (np. budzik, telefon, …).

6. Uważne słuchanie
„Ile dźwięków słyszysz?”. Policz uderzenia w bębenek, stuknięcia o blat stołu. Dziecko zamyka oczy i liczy dźwięki wystukiwane przez rodzica.

Jak to melodia?

Rozpoznawanie znanych piosenek i melodii. Włączamy znaną melodię lub nucimy. Dziecko odgaduje tytuł lub słowa piosenki.

Ćwiczenia rytmiczne

Odtwarzanie prostego rytmu poprzez wystukiwanie, wyklaskiwanie czy wytupywanie.


Przedstawiam Wam pszczółkę Zosię . Zosia  bardzo lubi różne gry i zabawy. Proponuję Wam  bzyczącą gimnastykę buzi i języka, możecie zaprosić do zabawy rodziców  i rodzeństwo.  Wystarczy kostka do gry i do dzieła  🙂 Po skończonej zabawie możecie pokolorować Zosię . Powodzenia .

20200428_164335 20200428_164053


ĆWICZENIA PODNIEBIENIA MIĘKKIEGO

Oto kilka ćwiczeń, które poprawią ruchomość podniebienia miękkiego    i wpłyną na jakość wymowy.

  1. „Zaglądamy do gardła”- Oddychając swobodnie z otwartą buzią przyjrzyj się w lustrze podniebieniu miękkiemu – powiedz „a” i zobacz, jak się unosi.
  1. „Kaszelek” – przy wysuniętym na zewnątrz języku.
  1. „Chrapiący misiek” – chrap na wdechu i na wydechu.
  1. „Słomkowa twórczość” – Przygotuj słomkę i za jej pomocą przenoś skrawki kolorowego papieru lub kawałki styropianu z talerzyka na kartkę zasysając powietrze przez słomkę. Stwórz w ten sposób jakiś obrazek.
  1. Płucz gardło ciepłą wodą. Ćwiczenie to możesz wykonywać przy okazji mycia zębów.
  1. Wymawiaj krótko samogłoski: a, e, o, u, i, y przy szeroko otwartych ustach, obserwując się w lustrze.
  1. Naśladuj różne rodzajów śmiechu (ho ho ho – jak grubas albo św. Mikołaj; ha ha ha – jak wesoły chłopiec; he he he – jak staruszka; hi hi hi – jak mała dziewczynka itp.),

pajac

  1. Powtórz wielokrotnie:  uku, oko, aka, eke, iki, yki,

                                                      aga, ogo, ege, igi, ugu, ygi

                                                      ak-ka, ok-ko, uk-ku, ek-ke, ik-ki, yk-ki

                                                      ag-ga, og-go, ug-gu, eg-ge, ig-gi, yg-gi

  1. Wymawiaj samogłoski z głoską p na końcu: ap, op, up, ep, yp, ip.

Kochane dzieci poniżej przedstawiam wam ćwiczenia aparatu mowy oraz ćwiczenia oddechowe. W pierwszym zadaniu “Język malarzem” wasz język będzie udawał pędzel malarza ,postarajcie się nim pracować zgodnie z podanymi wskazówkami . Drugie zadanie “rybki” polega na włożeniu  rybek do akwarium. Wycinamy kolorowe rybki i za pomocą słomki przenosimy je do akwarium. Życzę miłej zabawy !

zał 2 rybki 1 (1)     zał 3 rybki 2       zał 1 jezyk malarzem


ĆWICZENIA ŻUCHWY

  1. Ziewanie przy nisko opuszczonej żuchwie, język  na dnie jamy ustnej. Ćwiczenie to pozwala rozluźnić staw skroniowo – żuchwowy. Ziewnijcie kilkukrotnie😊

pies

  1. Opuszczanie żuchwy – powoli i spokojnie opuszczajcie żuchwę, starając się jak najszerzej otworzyć buzię. Po serii powolnych ruchów, przyspieszcie je.

 

  1. Robienie kółek żuchwą – raz w prawo, raz w lewo. Powtórzcie ćwiczenie kilkukrotnie.

 

4.„Żucie gumy”. Jeśli lubisz żuć gumę, to świetnie się składa, bo jest bardzo dobre ćwiczenie logopedyczne.

guma

5.„Głodna kózka”. Ruszaj buzią naśladując żucie trawy.

koza

  1. Wiosenne porządki” – przy szeroko otwartej buzi przesuwaj żuchwą raz w lewo, raz w prawo naśladując zamiatanie miotłą.
  1. „Małpie minki” – ruszajcie żuchwą we wszystkich kierunkach, podobnie jak wykonują to małpy.

malpa

Odsyłam Was do strony mimowa.pl – znajdziecie tam wiele ćwiczeń usprawniających żuchwę, w tym również małpie minki😊

 


ĆWICZENIA WARG

  1. Wymawianie na przemian „ a-o, a-o, a-o” przy maksymalnym oddaleniu od siebie wargi górnej i dolnej.
  2. Oddalanie od siebie kącików ust – wymawianie „ iii”.
  3. Zbliżanie do siebie kącików ust – wymawianie „ uuu”.
  4. Naprzemienne wymawianie „ i – u, i-u, i-u” – naśladowanie osiołka.
  5. Cmokanie.
  6. Parskanie / wprawianie warg w drganie/.
  7. Masaż warg zębami ( górnymi dolnej wargi i odwrotnie).
  8. Dmuchanie na płomień świecy, na watkę lub piłkę pingpongową.
  9. Układanie ust jak przy wymowie samogłosek ustnych, z wyraźną, przesadną artykulacją warg, np. w kolejności: a-i-o-u-y-e, u-a-i-o-e-y, o-a-y-i-u, e-y-i-o-a-u, u-i-y-a-o.
  10. Wymowa samogłosek w parach: a-i, a-u, i-a, u-o, o-i, u-i, a-o, e-o itp.
  11. Wysuwanie warg w „ ryjek”, cofanie w „ uśmiech”.
  12. Wysuwanie warg w przód, następnie przesuwanie warg w prawo, w lewo.
  13. Wysuwanie warg w przód, następnie krążenie wysuniętymi wargami.

 

Polecam książkę „Cmokaj, dmuchaj, parskaj, chuchaj. Ćwiczenia oddechowe i artykulacyjne dla najmłodszych” autorstwa Katarzyny Szłapy. Znajdują się w niej ciekawie opracowne zabawy oddechowe i artykulacyjne dla dzieci zróżnicowane pod względem formy (m.in. labirynty, historyjki obrazkowe, rysowanie po śladzie). Oto przykładowe propozycje z tej publikacji.

 


WIELKANOCNE ĆWICZENIA LOGOPEDYCZNE

jajka

Ćwiczenia logopedyczne mogą dotyczyć także świąt. Zróbmy przedświąteczne porządki w buzi! Wymyślmy z dziećmi rymowanki czy rozwiążmy zagadki o tematyce Wielkanocnej. I wreszcie przygotujmy wspólnie zabawkę logopedyczną wspierającą aparat oddechowy.

1.Przedświąteczne porządki – ćwiczenie aparatu artykulacyjnego, zabawa „Baba w buzi”

Pewnego dnia baba, która mieszka u każdego w buzi, robiła wielkie porządki. Najpierw umyła dokładnie ściany (język przesuwa się w stronę policzków po stronie wewnętrznej). Potem umyła sufit (język przesuwa się do podniebienia). Podłoga też była bardzo brudna, więc umyła ją dokładnie (język na dnie jamy ustnej). Okna też musiały zostać umyte. Najpierw umyła je od zewnątrz, a później od środka (język wędruje po stronie zewnętrznej zębów, a potem po ich stronie wewnętrznej). Wreszcie umyła schody w przedsionku (język przesuwa się w stronę dolnej wargi i wysuwa na brodę). Komin też musiał zostać wyczyszczony (język wysuwa się w kierunku wargi górnej i nosa). Wytrzepała dywany (język wykonuje szybkie ruchy w górę i w dół). Na koniec pootwierała wszystkie okna, by dom przewietrzyć. Do domu wpadł wiatr (dzieci nabierają powietrze nosem i wydmuchują ustami). W tak wysprzątanym domu można już malować wielkanocne pisanki! ( stawiamy kropki czubkiem języka na podniebieniu)

2. Rozwiązywanie zagadek

Choć zniosła ją bura kurka,
wygląda tak, jak laurka.
Tkwi w wielkanocnym koszyku,
święconce dodając szyku. (pisanka)

 

Ten prawdziwy na śniadanie
wychodzi na łąkę.
Ten cukrowy raz do roku
ozdabia święconkę. (baranek)

 

Ciasto mistrza Fryderyka,
smakuje niczym muzyka
i w wielkanocnym okresie
jest źródłem wielu uniesień. (mazurek)
Co to takiego, odgadnij, mój kotku.
Są z wierzchu białe, a żółte w środku.
Gdy je gotować, dziwy się dzieją,

Bo zamiast mięknąć one twardnieją. (jajka)
3.Skaczące zajączki – zabawa oddechowa

Potrzebne będą:

  • kubeczki jednorazowe
  • słomki
  • cienkie rękawice jednorazowe
  • małe pomponiki
  • czarny marker
  • kreatywne oczy
  • narzędzie do przekłuwania dziurek, np. patyk do szaszłyków, drut
  • klej na gorąco (ale można się bez niego obyć)
  • szerokie gumki recepturki

Aby wykonać zająca przyklejamy od tyłu do rękawiczki jej środkowy palec, a z przodu sklejamy ze sobą dwa krańcowe palce. (Zamiast kleić można po prostu związać  ze sobą dwa krańcowe palce.) Następnie naklejamy oczy i nos z pomponika, a markerem dorysowujemy wąsy i buzię zająca. W kubeczku robimy dziurkę i wsuwamy do niej słomkę. Zajączka – rękawicę naciągamy na kubek dodatkowo obwijając gumką recepturką. I zabawka logopedyczna gotowa. Zadaniem dziecka jest nadmuchanie zajączka w taki sposób, by rękawiczka nie spadła z kubeczka. Powietrze wdycha nosem, a wydycha ustami.

zajac z rekawiczki

Pomysł zaczerpnięty ze strony dzieciakiwdomu.pl. Tam też znajduje się filmik instruktażowy:

https://dzieciakiwdomu.pl/2017/03/skaczace-zajace-pomysl-na-zabawke-logopedyczna-dla-dzieci-diy.html


II tydzień

Ćwiczenia języka

Zbyt słabe mięśnie języka powodują, iż nie może on wykonywać precyzyjnych ruchów, które są potrzebne do realizacji wielu głosek.

Często również zbyt krótkie wędzidełko języka powoduje ograniczony zakres ruchów – w związku z czym również mogą pojawić się problemy z artykulacją niektórych głosek.

Możemy usprawnić mięśnie języka poprzez odpowiednie ćwiczenia.

Oto przykłady takich ćwiczeń:

– wysuwanie języka daleko na brodę;

– oblizywanie warg ruchem okrężnym – usta szeroko otwarte (wargi można posmarować miodem, kremem czekoladowym, mlekiem w proszku);

– zlizywanie miodu lub kremu czekoladowego z podniebienia;

– wysuwanie języka do przodu i cofanie w głąb jamy ustnej (bez kontaktu z wargami);

– unoszenie języka wysoko w kierunku nosa;

– unoszenie czubka języka do górnych i dolnych zębów, dotykanie językiem poszczególnych zębów (po kolei);

– wahadełko – kierowanie języka w kąciki ust bez dotykania językiem warg i zębów;

– kląskanie językiem – zabawa w konika (naśladowanie stukotu końskich kopyt);

 – oblizywanie językiem wewnętrznej i zewnętrznej strony zębów ruchem okrężnym, usta szeroko otwarte;

– przesuwanie czubka języka od zębów po podniebieniu jak najdalej w głąb jamy ustnej (język zagląda do gardła);

– mlaskanie językiem;

– wypychanie językiem policzków oraz górnej i dolnej wargi;

– wyraźne wymawianie głosek [ a – l ] bez poruszania brodą, przy szeroko otwartych ustach czubek języka unosimy do wałka dziąsłowego;

– wymawianie sylab la la la …lo lo lo …le le le …, poruszanie jedynie językiem – nie brodą ( usta szeroko otwarte );

 – wymawianie głoski [ t t t…] przez uderzanie końcem języka o podniebienie, podobnie z głoską [d ];

– przeciskanie języka między zębami;

 – układanie języka w rulonik.

Podczas ćwiczeń należy zwrócić uwagę


I tydzień

ZACZNIJMY OD ZABAW ODDECHOWYCH

Cele:

– kształtowanie prawidłowego rozwoju i funkcjonowania aparatu oddechowego –  wdech nosem, wydech ustami,

– poszerzenie pojemności płuc,

– wzmocnienie mięśni biorących udział w oddychaniu.

Ćwiczenia oddechowe wykonujemy:

  • w przewietrzonym pomieszczeniu,
  • przed jedzeniem lub co najmniej dwie godziny po posiłku,
  • systematycznie 2–3 razy dziennie przez kilka minut.

PROPOZYCJE ĆWICZEŃ

  • Dmuchanie na wiatraczki, które dziecko samodzielnie bądź z naszą pomocą wykonało np. z kolorowej gazety. W tym ćwiczeniu pamiętajmy o kontroli fazy wdechowej: wdech powinien być miarowy i spokojny. Początkowo będzie to wdech raczej płytki. Spróbujmy także sami wykonać to ćwiczenie – okaże się, że wcale nie jest takie proste!
  • Dmuchanie do celu, np. papierowych lub zrobionych z włóczki czy folii aluminiowej zabawek czy postaci z bajek, które czytaliśmy wspólnie z dzieckiem.
  • Dmuchanie na zabawki pływające po wodzie w czasie kąpieli (wykonane samodzielnie, np. z nakrętek). Tutaj także możemy rozbudzać kreatywność dzieci, nie tylko w czasie tworzenia zabawek, ale już w trakcie samych ćwiczeń – na przykład prosząc dziecko o dokończenie zdań: ten statek płynie do…, załoga tego statku to…, która wyruszyła na…
  • Puszczanie baniek mydlanych. Dmuchamy na zmianę: długo – krótko – jak najdłużej, słabo – mocno – jak najmocniej. Spróbujmy wymyślić razem z dziećmi np.: z czym nam się kojarzą kształty baniek mydlanych, lub do czego można je zastosować (chodzi tutaj o zastosowania zupełnie niestandardowe).
  • Dmuchiwanie na piórka, skrawki papieru, lekkie przedmioty, wprawiani ich w ruch.
  • Zdmuchiwanie chrupek, piłeczek, kawałków waty na gładkiej powierzchni, a następnie na powierzchni szorstkiej i nierównej – np. na pogniecionej przez dziecko gazecie.
  • Zabawa z muchomorem i biedronką – kolorowy grzybek/biedronka, zrobione wspólnie z surowców wtórnych, służą do ćwiczeń w układaniu kropek na powierzchni muchomora/biedronki za pomocą rurki. To doskonałe ćwiczenie dla warg i regulujące fazę wydechu.
  • Zabawa z chmurką – papierowa chmurka z zawieszonymi na nitkach kawałkami watek – płatków śniegu służy do ćwiczeń dmuchania. Także w tym ćwiczeniu można użyć rurki do napojów.
  • Zabawa w wyścigi samochodowe: zróbmy tor do wyścigów i samochodziki. Zabawka może służyć do ćwiczeń w dmuchaniu oraz ćwiczeń w zakresie orientacji przestrzennej przy zabawach w garażowanie.

Ćwiczenia oddechowe dobrze jest również łączyć z ruchami rąk i tułowia:

  • wdech z jednoczesnym szybkim wzniesieniem rąk do boku, a wydech z powolnym przesuwaniem rak do przodu, aż do zupełnego ich złączenia;
  • wdech z jednoczesnym wzniesieniem rąk bokiem do góry, wydech z powolnym ich opuszczaniem, któremu towarzyszy powolny wydech;
  • szybki wdech z jednoczesnym skrętem tułowia w bok, w czasie powolnego wydechu następuje powrót do normalnej pozycji.
  • Pomysłem fabularnym do tego typu ćwiczeń jest zabawa, w której dziecko wymyśla, jakim jest stworzeniem – ważne, że jest to stworzenie, które raz rośnie a raz maleje. Klękamy, dłonie opieramy na podłodze, przy wdechu unosimy głowę i „rośniemy”, przy wydechu powoli opuszczamy głowę i „malejemy”.

 

Strona z interaktywnymi ćwiczeniami logopedycznymi: www.mimowa.pl

Zmiana wielkości czcionki